Дона пиук, узьышт вай!

Дона пиук, узьышт вай!

Сёрдлаын «Кытшъяс» фестиваль вылӧ воысьяс видзӧдісны «Кага чужтан обряд»

Коймӧдысь нин уси шуд ветлыны Ёртомӧ «Кытшъяс» этнографическӧй фестиваль вылӧ, кӧні Удораса енбиа войтыркӧд тшӧтш артисталі йӧзкостса обрядъяс петкӧдлігӧн.

«Кытшъяс» таво мунісны нин витӧдысь да бара ӧтувтісны спорт, сьыланкыв, важся обрядъяс да ворсӧмъяс, серпасасъяс радейтысьясӧс. А кужысь киа войтырыс миян кымын! И быд во выль нимъяс петӧны. Таӧн и дона фестиваль, мый сетӧ мортлы позянлун петкӧдлыны асьсӧ, аддзывны выльтор, мыйӧкӧ велӧдчыны.

…2019 воын ми колльӧдім Сёрдлаын (Шиляево) том зонмӧс салдатӧ. Сьӧкыд вӧлі мамлы лэдзны гортсьыс муса писӧ, но кытчӧ воштысян…Уна бурсиӧм вӧлі шуӧма, сьыланкыв сьылӧма, пернапас чӧвтӧма, Енлысь да йӧзлысь бурсиӧм корӧма.

2020 воын Йӧвнӧрысын ( Устьево) гажа кӧлысь ворсім. Зілим вӧчны ставсӧ важся обрядъяс серти, медым тӧдісны том и верстьӧ, кыдзи овлісны-гажӧдчисны важӧн пӧль-пӧчьяс.

2021 во, и ми бара Сёрдлаын. Воис кад том гозъялы во мысти ассьыныс олӧм-вылӧм петкӧдлыны. Бура олӧны, кага виччысьӧны…

И со сиктса керка. Пызан вылын самӧвар да чӧскыд пӧжас, пуӧм картупель да сола капуста. Том ичмонь Авдотья пач дорын ноксьӧ, виччысьӧ верӧссӧ пажнайтны. А мамыс пызан сайын тшай юигмозни пукалӧ да велӧдӧ нывсӧ, кыдзи эськӧ сылы вивччысьны лёк йӧз синмысь, медым бура кага чужтыны…

Микайлӧ пырӧ, том гӧтырсӧ сывъялӧ… Тьӧщаыс вылын сералӧ, «быдлунъя гӧстья пӧ тані». Важӧн коми сиктад кагатӧ эз сӧмын том гозъя виччысьны, став рӧдвужлы вӧлі окота, медым бур, дзоньвидза морт чужис. Микайлӧлӧн мамыслӧн да вежаньлӧн и потаныс нин дась…

… Важся кадӧ больничаяс эз вӧвны. Нывбабаяс чужтісны каганыссӧ коді пывсянын, а коді гидйын, йӧз синмысь бокын. Авдотьялы воис кад петны пывсянӧ… Сыкӧд тшӧтш - верӧсыслӧн вежаньыс, коді уна кагалы отсалӧма петны вӧльнӧй сьветас. Ен отсӧгӧн, ставыс бура колис, багатыр чужис!

Кык сваття внукныссӧ вомдзалӧмысь полӧм вӧсна быдсикас вуджӧр тэчӧны потанӧ: пурт, шыран, сов чепӧль. Тшӧктӧны на Микайлӧлы пес чурка пыртны да потанас пуктыны, медым тятейыс эз бӧрдысь вӧв. «Тырмас сэсся, тятейсӧ некытчӧ лоӧ водтӧдны, - дугӧдӧ аньясӧс Авдотья. – Мунӧ сэсся, шойччӧй».

-Баю-бай, баю-бай,
Дона пиук, узьышт вай!
Сёйышт, юышт, узьышт вай,
Менам дона дитюкӧй,
Дона менам пиукӧй
Узьышт, узьышт, узьышт вай! – сьылӧ-лелькуйтӧ кагасӧ том мам.

…Нэм сайын тадзи кага чужтісны. Ӧні некод нин оз пуктыны пывсянын би, оз тэч потанӧ шыран ни пурт, оз мавт кагалысь пельсайсӧ саӧн…Но йӧзлӧн паметьын векжӧ колины пӧль-пӧчлӧн тшӧктӧмъяс: нӧбасьысь аньлы оз позь ошйысьны дзоньвидзалуннас, ичӧт кага некодлы оз петкӧдлыны, кагалы киас домӧны гӧрд сунис… Тадзи, аньяс?
Важсӧ тӧдӧмын и аскиалуныс лоӧ. Сӧмын жаль, мый миян сикт-грездъясын талун некодлы чужтыны кага, сарайасын куйлӧны ковтӧмӧн потанъяс…

см. фото
см. видео